• Rejani o‘zing tuzasan
• Vazifalarni o‘zing taqsimlaysan
• Ishni o‘zing ko‘rib chiqasan
• Keyingi bosqichga o‘zing ruxsat berasan

Ammo amalga quyidagicha bo’ladi aytaylik sizning oshxonangizda

1. Bittagina oshpas ovqat tayyorlayapdi

2. O’nlab buyrutmalar navbat kutyapdi

3. Och mijozlar tobora sabrsizlanmoqda

4. Buyrutma ko’payib oshpazga navbat uzaygan sari oshxona sekinlashmoqda

5. Oshxona sekinlashgan sayin mijozlar norozilig oshmoqda

6. Norozilik oshgan sari esa oshpaz yana ko’proq va tezroq ishlashga harakat qilmoqda

Bu halokatli doira hisoblanadi. Asl haqiqat shundaki:

NAVBAT YARATIDGAN RAHBARLIK- RAHBARLIK EMAS. BU ISHGA HALAQIT BERAYOTGAN TIQINDIR.

Agar har bir qaror siz orqali o’tishi kerak bo’lsa, demak siz jamoaning yordamchisiga emas, to’siqqa aylangansiz."Buyruq va nazorat" yondashuvi xavfsizdek tuyuladi. Bunday yo’l bilan uzoqqa bora olmaysiz eng katta zararni o’zingiz ko’rasiz.

Chiqish yo‘llari:

✅ Har bir detallarga aralashmang – ishoning, lekin tekshiring
✅ Imkon bo‘lsa, tasdiqlarni avtomatlashtiring
✅ Ma’lumotni rahbarga olib bormang – vakolatlarni bo’ling
✅ Jamoani tezlashtiring – o‘zingizni band qilmasdan

Ha, ayrim holatlarda ko‘rib chiqish zarur.
Ha, ba’zi kechikishlar aralashmasangiz ko’proq bo’layotganga o’xshaydi.

Lekin o‘zingizdan so‘rang:

🧠 Rahbarligim shu darajada alo bajaryapmanki, bu kechikishlar bunga arziydimi?

Ba’zida javob – ha.
Ammo ko’p holatlarda – yo‘q.

• Agar sen qurol bilan, men ham qurol bilan kelsam – unda biz qonun haqida gaplasha olamiz.

• Agar sen pichoq bilan, men ham pichoq bilan kelsam – unda biz qoidalar haqida gaplasha olamiz.

• Agar seni qo‘ling bo‘sh kelsa, mening ham qo‘lim bo‘sh kelsa – unda biz aql va mantiq haqida gaplasha olamiz.

• Ammo agar sening qo‘lingda qurol bo‘lsa, menda esa faqat pichoq – unda haqiqat sening qo‘lingda bo‘ladi.

• Agar sening qo‘lingda qurol bo‘lsa, menda esa hech narsa bo‘lmasa – unda sen ushlab turgan narsa oddiy qurol emas, bu mening HAYOTIM.

Qonun, qoidalar va axloq tushunchalari faqat tenglik asosida ma’no kasb etadi. Bu dunyoning achchiq haqiqatlaridan biri shuki:
Pul gapirganda – haqiqat jim bo‘ladi.
Kuch gapirganda esa – pul ham orqaga uch qadam chekinadi.

Qoidalarni yaratganlar – ularni birinchi buzadiganlardir.
Qoidalar zaiflar uchun zanjir, kuchlilar uchun esa vositadir.

Bu dunyoda har qanday yaxshilik uchun kurashish kerak. Hayot katta maqsadga erishmoqchi bo’lganlar resurslar uchun shiddat bilan raqobatlashmoqda, Zaiflargina beriladi va ulashiladi degan umid bilan kutishadi.

NoSQL ma’lumotlar bazalari:
NoSQL bazalari katta hajmdagi va tuzilmagan (strukturaviy bo‘lmagan) ma’lumotlar bilan ishlay olish qobiliyati bilan ma’lumotlar muhitida katta inqilob yasangan edi. Ular moslashuvchanlik va kengayuvchanlikni ta’minlaydi, bu esa o‘zgaruvchan va dinamik ma’lumot modellariga juda mos keladi.
Misol uchun: MongoDB, Cassandra, va Redis.

Graf ma’lumotlar bazalari (Graph Databases):
Graf bazalari o‘zaro bog‘langan ma’lumotlar bilan ishlashda ajoyib – masalan, ijtimoiy tarmoqlar yoki tavsiya tizimlari. Ma’lumotlar tugunlar (nodes) va bog‘lanishlar (relationships) ko‘rinishida ifodalanadi, bu esa ulanishlarni tezda izlash va murakkab so‘rovlar berish imkonini yaratadi.
Neo4j va Amazon Neptune.

Ustunli (kolonkalik) ma’lumotlar bazalari (Columnar Databases):
Bu turdagi bazalar ma’lumotlarni ustunlar (kolonkalar) bo‘yicha saqlaydi, bu esa tahliliy operatsiyalar va tezkor izlash uchun juda qulay. Murakkab so‘rovlar va katta hajmdagi tahliliy yuklamalar uchun juda mos keladi.
Vertica va Apache Cassandra (CQL bilan).

Vaqt ketma-ketligi bo‘yicha ma’lumotlar bazalari (Time Series Databases):
Bu bazalar vaqtga bog‘langan (masalan, IoT sensorlarining o‘qishlari yoki fond bozoridagi narxlar) juda katta hajmdagi ma’lumotlarni boshqarish uchun mo‘ljallangan. Ular vaqt asosidagi so‘rovlar bo‘yicha ma’lumotlarni samarali qabul qilish, saqlash va izlab topishni ta’minlaydi.
Mashhur misollar: InfluxDB va TimescaleDB.

Haqiqat shuki:
Agar faqat yaltiroq narsalarni izlasangiz, oltinni boy berasiz.

Rahbarlik faqat strategiyadan iborat emas.
Bu – insoniylikdir.

Siz bu ish faqat raqamlar,buyruq berish, nazorat va yig‘ilishlardan iborat deb o‘ylaysiz. Lekin hech kim aytmaydigan haqiqat shuki:

1. Siz o’zingizga bo’lgan ishonchni saqlagan holda og‘ir xabarlarni yetkazishingizga to‘g‘ri keladi. (Ishdan bo‘shatishlar, Reorganizatsiya, erishilmagan maqsatlar va hkz). Yetkazish usulining o’zi bir sa’natdir.

2. O‘zingiz o‘stirgan, o’rgatgan yoki o’rganish uchun muhit yaratib xatolarini birgalikda to’g’rlagan odamlarni yo‘qotasiz. Ularni boshqalar olib ketadi. Ular ketadi. Ha endi ular tajribali va sizdan o’zib ketgan bo’lishi ham mumkin. Baribir og‘riqli bo‘ladi.

3. Xodimingiz ota-onasini yo‘qotib g‘amga botganida uning yonida bo‘lasiz va nima deyishni bilmay qolasiz. Bu vaziyatni tuzatish emas, balki shunchaki birga bo‘lish haqida bo‘ladi. Ba’zida uning oilasidagi tashvishlar sizniki hamdir.

4. Siz kimningdir ishda qolishiga yoki ketishiga sabab bo‘lasiz. Sizning so‘zlaringiz kutilganidan ham ko‘proq ahamiyatga ega.

5. Siz o‘zingizga tegishli bo‘lmagan hissiyotlarni qabul qilasiz.
   Xodimingiz qo‘rquvi, charchoq, ranjish — rahbarlik hammasini o‘ziga tortadi.

6. Siz odamlarga jarayondan ustun qarashingizga to‘g‘ri keladi. Ba'zi holatlarda KPI (ko‘rsatkichlar) ahamiyatli bo‘lmaydi.

7. Siz o‘zingizni jamodagi imposoter(begona odamdek) his qilasiz... Aslida begonalik emas balki bajarayotgan loyiha(ish) taqdirini bir o’zingiz hal qila olmaysiz - taqdiringiz jamoa qo’lida bo’ladi

8. Rahbarga ishonch bir marta berilmasligini tushunasiz. Uni har hafta qaytadan qozonish kerak bo‘ladi.

9. Siz xaos paytida ham sokinlik manbai bo‘lishingiz kerak. Hatto o‘zingiz ichida parchalanayotgan bo‘lsangiz ham.

10. Rahbar sifatida sizning insoniy yondashuvingiz, odamlarni qanday ruhiy qo‘llab-quvvatlaganingiz, qanday ilhom berganingiz va qanday hurmat bilan munosabatda bo‘lganingiz ko‘proq qadrlanadi. (Ularni hurmat qilganmisiz?,Og‘ir paytda yonlarida bo‘lganmisiz?,Ularning fikrini eshitgansizmi? Xatolarida ularni ayblaganmisiz yoki yordam bergansiz?) — shunga qarab esda qolishingiz mumkin.
    Texnik natijalar unutiladi, hissiyotlar qoladi.

Yuqoridagi fikrlar faqat eng yuqori rahbar rolidagilar haqida emas,har qanday boshqaruv xodimlari uchun ham amal qilsa kerak

1. O‘z kodingga oshiq bo‘lishni bas qil

2. Har qanday yechimni kamchiligi bo’lishi mumkin – eng yaxshisi degani yo‘q

3. Yozgan har bir koding — bu xavf va mas’uliyat

4. Dizaynlaring va qarorlaringni hujjatlashtir

5. O‘zi yozmagan kodni hamma yoqtirmaydi

6. Keraksiz kutubxonalarni ishlatma

7. Kod yozish standartlari tortishuvlarning oldini oladi

8. Mazmunli commit izohlarini yoz

9. Hech qachon yangi narsalarni o‘rganishni to‘xtatma

10. Kod ko‘rib chiqish (review) — bu yechim qilgan g’oyangizni tarqatish uchun(jamoa a’zolar o’rtasida)

11. Har doim qo‘llab-quvvatlash oson bo‘lgan kod yoz

12. Muammo yechimini topa olmasang, yordam so‘ra

13. Muammoning ildiz sababini tuzat, belgisini emas

14. Dasturni ishlab chiqish jarayonlari hech qachon butunlay tugamaydi

15. Deadlinelar — bu va’da emas

16. Ilk versiyani tezroq chiqar, kichik iteratsiyalarni ko’paytir (reliz)

17. Oddiyroq qil. Shunchaki Oddiyroq. (Keep. It . Simple)

Dekompozitsiya nima va qayerlarda ishlatiladi?

Dekompozitsiya — bu katta va murakkab jarayonni kichik va sodda qismlarga ajratishdir. Vazifalarni belgilashda dekompozitsiya qilish — bu abstrakt va yirik vazifani aniq baholash mumkin bo‘lgan kichik topshiriqlarga bo‘lishni anglatadi.

Misol

Tasavvur qilaylik, loyiha menejeri "Kompaniya uchun yangi veb-sayt yaratish" loyihasini boshqaradi. Ushbu loyihani dekompozitsiya qilish uchun uni bir necha asosiy bosqichlarga ajratamiz:

1. Kontseptsiya va rejalashtirish

• Mijoz talablari va maqsadlarini aniqlash

• Raqobatchi tahlili o'tkazish

• Texnik yechimlarni tanlash (CMS, dasturlash tillari, hosting va h.k.)

• Ish jadvalini tuzish

• Budjetni belgilash

2. Dizayn bosqichi

• Veb-saytning dastlabki wireframe va prototiplarini yaratish

• UI/UX dizayn konsepsiyasini ishlab chiqish

• Mijozga dizayn maketlarini taqdim etish va fikrlarini olish

• Dizaynni yakuniy holatga keltirish

3. Dasturlash (Frontend va Backend)

• Frontend (HTML, CSS, JavaScript) ishlab chiqish

• Backend (ma'lumotlar bazasi, API, server logikasi) yaratish

• Foydalanuvchi autentifikatsiya tizimini ishlab chiqish

• Saytning mobil moslashuvchanligini ta’minlash

4. Testlash va optimizatsiya

• Funktsional testlar (har bir sahifa va tugma ishlashini tekshirish)

• Yuklama testi (ko‘p foydalanuvchi ishlatganda sayt tezligi)

• Xavfsizlik tekshiruvlari (SQL injection, XSS va boshqalar)

• SEO optimizatsiyasi (tezlik, meta-teglar, mobil moslashuvchanlik)

5. Ishga tushirish va monitoring

• Saytni domen va hostingga yuklash

• Mijoz va foydalanuvchilarga sinov muddati berish

• Google Analytics va boshqa kuzatuv tizimlarini sozlash

• Foydalanuvchi fikr-mulohazalarini yig‘ish va yangilanishlarni rejalashtirish

Dekompozitsiya usuli yordamida loyiha katta va chalkash bir ish emas, balki aniq, bajarilishi mumkin bo‘lgan bosqichlarga bo‘lingan reja shaklida tasavvur qilinadi. Har bir qadam aniq vazifalar va mas'uliyatlar bilan bog‘lanadi, bu esa loyiha menejeriga jarayonni samarali boshqarishga yordam beradi.

Shunday qilib, loyiha menejerlari WBS (Work Breakdown Structure – Ishlarni bo‘lish tuzilmasi) yordamida loyihani mayda qismlarga ajratib, har bir bosqichni samarali boshqarishlari mumkin.

Dekompozitsiya qoidalari va prinsiplari

Dekompozitsiyada qat’iy qoidalar mavjud emas. Asosiy maqsad – murakkab jarayonni oddiy qismlarga ajratish. Biroq, dekompozitsiyani to‘g‘ri bajarishga yordam beradigan prinsiplar mavjud:

1. Loyiha qismlari bir-biridan mustaqil bo‘lishi kerak – Har bir vazifa aniq shakllangan bo‘lib, boshqa vazifalar bilan kesishmasligi lozim.

2. Ierarxik tuzilishga amal qilish – Har bir kichik vazifa o‘zidan yuqori darajadagi vazifaga bo‘ysunishi va umumiy loyiha tarkibiga mos kelishi kerak.

3. Natijalar butun jarayonga mos kelishi kerak – Har bir vazifa umumiy natijaning bir qismi hisoblanadi va ularning yig‘indisi loyiha natijasining 100% ini tashkil qilishi lozim. Ya’ni, barcha vazifalar bajarilgach, loyiha ham to‘liq yakunlanishi kerak.

Dekompozitsiya qilish va loyihani vaqt budjetlarini baholash bo‘yicha maslahatlar

Dekompozitsiyani o‘rganish uchun uni amalda qo‘llash kerak. Katta va mavhum vazifalarni kichik qismlarga ajratib boring. Dekompozitsiyadan qancha ko‘p foydalansangiz, uni shunchalik yaxshi o’rganib borasiz.

O‘rganish jarayoni oddiydan murakkabga tomon bo‘lishi mumkin. IT sohasida bu quyidagicha ko‘rinadi:

1. Tayyor loyiha ustida ishlash (bajarib bo’lingan ishlayotgan)

   • Allaqachon qismlarga ajratilgan loyihani o‘rganing.

   • Vazifalar qanday bo‘linganini va ularning baholash tamoyillarini tushunib chiqing.

2. Standart loyihani tahlil qilish va baholash

   • Oddiy bir loyihani vazifalarga ajratishga harakat qiling.

   • Unga qancha vaqt va resurs talab qilinishini baholang.

3. Murakkab loyihalar bilan ishlash

   • Faqat prototipga ega bo‘lgan loyihalarni dekompozitsiya qiling.

   • Faqat texnik topshiriqqa (T3) loyihalarni qismlarga ajrating o’rganib ko’ring.

Agar siz texnik topshiriq yoki loyihani to‘g‘ri qismlarga ajratishni o‘rgansangiz, har bir vazifani aniq baholay olasiz. Natijada, loyiha uchun zarur bo‘lgan vaqt va resurslarni real holatga yaqin aniqlash imkoniyatiga ega bo‘lasiz.

Bilimingizni oshirmoqchi bo’lsangiz quyidagi kitobni tavsiya qilaman

Завертайлов Владимир: Настольная книга project-менеджера.

1. UFW (Uncomplicated Firewall) boshqaruvi

🔹 UFW holatini tekshirish

sudo ufw status

UFW faollashtirilgan yoki yo‘qligini, shuningdek, joriy xavfsizlik devori qoidalarini ko‘rsatadi.

🔹 SSH uchun ruxsat berish

sudo ufw allow ssh

Tizimga masofaviy SSH ulanishlariga ruxsat beradi (standart port 22).

🔹 Nginx uchun to‘liq ruxsat berish

sudo ufw allow 'Nginx Full'

Nginx’ning HTTP (port 80) va HTTPS (port 443) orqali to‘liq ishlashiga imkon beradi.

🔹 UFW faollashtirish

sudo ufw enable

Tayyorlangan xavfsizlik devori qoidalarini faollashtiradi va tarmoq trafigini boshqaradi.

🔹 UFW holatini qayta tekshirish

sudo ufw status

Faollashtirilganidan keyin xavfsizlik devorining joriy holatini tasdiqlaydi.

2. Nginx veb-serverini boshqarish

🔹 Nginx’ni to‘xtatish

sudo systemctl stop nginx

Nginx veb-serverining ishini to‘xtatadi.

🔹 Nginx’ni ishga tushirish

sudo systemctl start nginx

Nginx veb-serverini ishga tushiradi.

🔹 Nginx’ni qayta ishga tushirish

sudo systemctl restart nginx

Konfiguratsiya o‘zgarishlarini qo‘llash yoki xizmatni yangilash uchun Nginx’ni qayta ishga tushiradi.

🔹 Nginx xizmat holatini tekshirish

sudo systemctl status nginx

Nginx ishlayotgan yoki to‘xtatilganligini tekshiradi va muammolar bo‘lsa, ularni ko‘rsatadi.

🔹 Nginx’ni avtomatik yuklanishga sozlash

sudo systemctl enable nginx

Tizim qayta ishga tushirilganda, Nginx avtomatik ishga tushishi uchun sozlaydi.

3. Foyllar va kataloglarni boshqarish

🔹 Joriy katalogdagi fayl va papkalarni ro‘yxatlash

ls

Hozirgi katalogdagi fayllar va papkalarni ko‘rsatadi.

🔹 Fayllar va kataloglarni batafsil ro‘yxatlash

ls -lrp

Fayllarning ruxsatlari, egasi, hajmi va sanasi kabi batafsil ma’lumotlarni ko‘rsatadi, papkalarni / bilan belgilaydi.

🔹 Ishchi katalogni o‘zgartirish

cd /var/www/html

Ishchi katalogni /var/www/html ga o‘zgartiradi (bu odatda Nginx yoki Apache uchun asosiy veb-katalog hisoblanadi).

🔹 Joriy katalog manzilini ko‘rsatish

pwd

Hozirgi ishchi katalogni (absolyut yo‘lni) ekranga chiqaradi.

4. Fayllarni yaratish va o‘zgartirish

🔹 Terminalga matn chiqarish

echo "helloworld"

helloworld matnini terminalga chiqaradi.

🔹 Bo‘sh fayl yaratish

touch index.html

index.html nomli bo‘sh faylni yaratadi.

🔹 Superuser huquqlari bilan fayl yaratishga harakat qilish

sudo touch index.html

Superuser huquqlari bilan index.html faylini yaratishga harakat qiladi (biroq, ba’zi hollarda ruxsat yetarli bo‘lmasligi mumkin).

🔹 Faylga matn yozish (faylni to‘liq o‘rnini bosadi)

sudo echo "Helloworld" > index.html

index.html fayliga "Helloworld" matnini yozadi va mavjud kontentni o‘chiradi.

🔹 Faylni tahrirlash (Vi muharriri orqali)

sudo vi index.html

index.html faylini Vi muharririda superuser huquqlari bilan ochadi va tahrirlashga imkon beradi.

🔹 Faylni o‘chirish

sudo rm index.html

index.html faylini superuser huquqlari bilan o‘chiradi.

Xulosa

Bu buyruqlar Unix/Linux tizimlarida firewallni boshqarish, veb-serverni sozlash va fayl tizimi bilan ishlash uchun zarur bo‘lgan asosiy buyruqlardir. Bular tizim administratorlari va veb-ishlab chiquvchilar uchun muhim vositalar hisoblanadi.

1. Avtomatik tuzatish (Autocorrect)

Git-da avtomatik tuzatish funksiyasi borligini bilasizmi?
Agar Git buyruqlarini kiritishda ko‘p xatoga yo‘l qo‘ysangiz, ushbu funksiyani yoqish tavsiya etiladi:

git config --global help.autocorrect 1

Bu Git buyruqlarida kichik xatolarni avtomatik tuzatadi. Biroq, agar siz juda noto‘g‘ri buyruq yozsangiz, Git shunchaki xato xabarini chiqaradi.

2. O‘zgarishlar kiritilgan barcha fayllarni qo‘shish (Commit qilish)

O‘zgarishlar kiritilgan barcha fayllarni qo‘shish uchun quyidagi buyruqdan foydalaning:

git add -A

yoki

git add .

3. Branchlar o‘rtasida tez almashish

Oxirgi ikkita branch o‘rtasida tez ko’chib o’tish uchun quyidagi buyruqdan foydalanishingiz mumkin:

git checkout -

Bu tarmoqlar orasida tez almashinib o’tish imkonini beradi.

4. Commit tarixini tekshirish

Agar Git repozitoriyasida bajarilgan commit’larni ko‘rmoqchi bo‘lsangiz:

git log

Bu buyruq commit xabarlarini, muallif nomini, elektron pochta manzilini, commit sanasi va vaqtini ko‘rsatadi.
Agar har bir commit’dagi o‘zgarishlarni ko‘rishni istasangiz:

git log -p

Git log’ni yopish uchun q yoki z tugmachalarini bosing.

5. Branchlar kuzatuv holatini tekshirish

Hozirgi amaldagi branchlar qaysi joyga (commitga) ko‘rsatayotganini ko‘rish uchun:

git branch -vv

Bu qaysi branch qanday commitga bog‘langanini ko‘rsatadi.

6. Commit qachon bajarilganini aniqlash

Agar xatolikni aniqlash uchun tarixda qaysi commit sabab bo‘lganini topmoqchi bo‘lsangiz:

git bisect

Bu buyruq Git commit’larini ketma-ket tekshirishga yordam beradi.

7. Commit va fayl qo‘shishni bir xil buyruq bilan bajarish

Agar yangi fayl qo‘shilmagan bo‘lsa, commit qilishni va barcha mavjud o‘zgarishlarni qo‘shishni quyidagi buyruq bilan amalga oshirish mumkin:

git commit -a -m "commit xabari"

8. Git add’ni bekor qilish

Agar noto‘g‘ri fayl qo‘shilgan bo‘lsa, commit qilmasdan oldin uni bekor qilish uchun:

git reset /path/fayl_nomi

Agar commit allaqachon bajarilgan bo‘lsa:

git reset --soft HEAD~1
git reset /path/fayl_nomi
git rm /path/fayl_nomi
git commit

Bu faylni commit’dan chiqarib tashlaydi va yangi commit qo‘shadi.
Agar butun tarmoqni boshlang‘ich holatga qaytarmoqchi bo‘lsangiz:

git reset

9. So‘nggi commit'ga qo‘shilmagan faylni qo‘shish

Agar oxirgi commit’ga qo‘shishni unutgan fayl bo‘lsa:

git add fayl_nomi
git commit --amend

Bu faylni oldingi commit’ga qo‘shib qo‘yadi.

10. Repozitorini avvalgi commit’ga qaytarish

Agar oxirgi commit’lardagi o‘zgarishlar noto‘g‘ri bo‘lsa va avvalgi holatga qaytmoqchi bo‘lsangiz:

git checkout <SHA>

SHA - bu commit'ning unikal(noyob) identifikatori. Uni git log orqali topishingiz mumkin.

11. Git merge'ni bekor qilish

Agar bir nechta tarmoqlarni noto‘g‘ri birlashtirib qo‘ysangiz va ortga qaytmoqchi bo‘lsangiz:

git revert HEAD

Agar aniq qaysi merge commit’ni bekor qilishni xohlasangiz:

git revert -m 1 <SHA>

Bu yerda -m 1 – birlashtirish paytida asosiy tarmoqni saqlashni bildiradi.

12. Git branchini o‘chirish (local va remote)

Agar branch lokal yoki remote repozitoriyadan o‘chirmoqchi bo‘lsangiz:

Lokal tarmoqni o‘chirish:

git branch -d <tarmoq_nomi>

Remote tarmoqni o‘chirish:

git push origin --delete <tarmoq_nomi>

Yangi branch yaratish va unga o‘tish:

git checkout -b <yangi_tarmoq_nomi>

13. Branch nomini o‘zgartirish

Agar noto‘g‘ri branch nomi kiritilgan bo‘lsa:

git branch -m eski_nomi yangi_nomi

Masofaviy branch nomini o‘zgartirish:

git push origin --delete eski_nomi
git push origin yangi_nomi

14. Autostash funksiyasini yoqish

Agar tarmoqda ishlayotganingizda boshqa foydalanuvchi yangi commit qo‘shsa, Git rebase bajarishda avvalgi o‘zgarishlarni vaqtincha saqlab qo‘yadi. Buni avtomatlashtirish uchun:

git config --global rebase.autoStash true

Bu ishlarni avtomatik bajarishga yordam beradi.

15. Git reflog – qaytarib bo‘lmaydigan xatolarni tuzatish

Agar Git buyruqlari yordam bermay qolsa, git reflog oxirgi qilingan barcha o‘zgarishlarni ko‘rsatadi va istalgan nuqtaga qaytishga yordam beradi.

git reflog

Agar juda katta xatolik yuz bergan bo‘lsa, ushbu buyruq eng yaxshi yechim bo‘lishi mumkin.
Bu Git’ning kam ma’lum, lekin juda foydali buyruqlari bo‘lib, muammolarni tez va samarali hal qilishga yordam beradi. Savollar bo’lsa izohda qoldiring🚀

Ushbu maqolada Ubuntu 24.04 serveriga Nginx, MySQL va PHP (LEMP) to‘plamini qanday o‘rnatish haqida ma’lumotlar ketma tartibda beriladi. Siz to‘plam funksiyalarini sinab ko‘rish uchun asosiy veb-ilovani sozlaysiz va serverga ishonchli SSL sertifikatlari orqali xavfsiz protokol (https) orqali ulanishni ta’minlaysiz.

Talablar

Boshlashdan oldin quyidagilarni bajaring:

• Ubuntu 24.04 o’rnatilgan server, personal kompyuter yoki virtual server bo’lishi ham mumkin Quyidagi link orqali 100$ bonusgacha virtual serverldan ishlatib bepul ishlatib ko’rishingiz mumkin .

• Server IP manziliga yo‘naltirilgan yangi domen A yozuvini yarating. Masalan, app.example.com. Quyidagi link orqali yangi domen osongina sotib olishingiz mumkin.

• SSH orqali serverga ulaning va sudo huquqlari bilan ildiz bo‘lmagan foydalanuvchi sifatida tizimga kiring.

• Serverni yangilang.

Nginx o‘rnatish

Nginx’ni o‘rnatish uchun quyidagi buyruqni bajaring:

$ sudo apt install nginx -y

Nginx’ni ishga tushirish:

$ sudo systemctl start nginx

Nginx’ni tizim ishga tushganda avtomatik yuklanadigan qilish:

$ sudo systemctl enable nginx

Nginx xizmatining holatini tekshirish:

$ sudo systemctl status nginx

MySQL o‘rnatish

MySQL ma’lumotlar bazasi serverini o‘rnatish:

$ sudo apt install mysql-server -y

MySQL xizmatini ishga tushirish:

$ sudo systemctl start mysql

MySQL xizmatini avtomatik ishga tushadigan qilish:

$ sudo systemctl enable mysql

MySQL holatini tekshirish:

$ sudo systemctl status mysql

MySQL xavfsizlik sozlamalarini o‘rnatish:

$ sudo mysql_secure_installation

Ushbu buyruq bajarilgandan so‘ng, tizim sizdan ba’zi xavfsizlik choralari bo‘yicha savollarga javob berishingizni talab qiladi.

PHP o‘rnatish

PHP va PHP-FPM’ni o‘rnatish uchun quyidagi buyruqlarni bajaring:

$ sudo apt install php php-fpm -y
$ sudo apt install php-mysql php-cli -y

PHP versiyasini tekshirish:

$ php -v

PHP-FPM xizmatini ishga tushirish:

$ sudo systemctl start php8.3-fpm
$ sudo systemctl enable php8.3-fpm

PHP-FPM sozlash

PHP-FPM socket manzilini tekshirish:

$ ss -pl | grep php

PHP-FPM konfiguratsiya faylini tahrirlash:

$ sudo nano /etc/php/8.3/fpm/pool.d/www.conf

Faylda quyidagi qatorlarni toping va www-data foydalanuvchisi sifatida ishga tushirilganligiga ishonch hosil qiling:

user = www-data
group = www-data

O‘zgarishlarni saqlang va chiqib keting.

Nginx’ni PHP-FPM bilan konfiguratsiyalarni bir birga moslash

Veb-katalogda index.php faylini yarating:

$ sudo touch /var/www/html/index.php

Faylga quyidagi ma’lumotlarni qo‘shing:

$ echo "<?php phpinfo(); ?>" | sudo tee /var/www/html/index.php

Standart Nginx konfiguratsiyasini olib tashlang va yangi virtual xost konfiguratsiya faylini yarating:

$ sudo nano /etc/nginx/sites-available/app.example.com.conf

Faylga quyidagi kodni kiriting (o‘z domeningizga mos ravishda o‘zgartiring - app.example.com o’rniga):

server {
    listen 80;
    server_name app.example.com;

    root /var/www/html;
    index index.php index.html;

    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }

    location ~ \.php$ {
        include snippets/fastcgi-php.conf;
        fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
    }
}

Konfiguratsiyani saqlang va chiqib keting.

Nginx’ni qayta yuklang:

$ sudo systemctl restart nginx

HTTP port 80’ni ochish:

$ sudo ufw allow 80/tcp

Serverni xavfsiz qilish

UFW (Uncomplicated Firewall) orqali Nginx uchun kerakli portlarni oching:

$ sudo ufw allow 'Nginx Full'
$ sudo ufw reload

SSL sertifikatlarini o‘rnatish uchun Certbot’ni o‘rnating va sertifikat yarating:

$ sudo apt install python3-certbot-nginx
$ sudo certbot --nginx --agree-tos --redirect --email hello@example.com -d app.example.com

SSL sertifikatining avtomatik yangilanishini tekshirish:

$ sudo certbot renew --dry-run

Nginx’ni qayta yuklang:

$ sudo systemctl restart nginx

Xulosa

Bu maqolada Ubuntu 24.04 serverida LEMP to‘plamini o‘rnatish va sozlash bo‘yicha batafsil qo‘llanma taqdim etildi. Savollaringiz bo’lsa izohlarda qoldiring. Endi siz serverda Nginx, MySQL va PHP ishlashini tekshirib, veb-ilovalar ishlab chiqish va joylashtirishni boshlashingiz mumkin.

useradd [foydalanuvchi_nomi]

Masalan:

useradd testuser

Ushbu buyruq avtomatik ravishda yangi foydalanuvchini yaratadi, lekin u foydalanuvchilar guruhga kiritilmaydi shuningdek unga uy katalogi yaratilmaydi va parol o‘rnatilmaydi. Asosiy sozlamalar uchun quyidagi kalitlardan foydalanishingiz mumkin:

• -d – Foydalanuvchining uy katalogini ko‘rsatadi. Agar bunday katalog mavjud bo‘lmasa, u yaratilmaydi.

• -G – Foydalanuvchi qo‘shiladigan guruhlarni belgilaydi.

• -m – Uy katalogini yaratadi.

• -s – Foydalanuvchi uchun standart qobiqni (shell) ko‘rsatadi. Standart qobiq – sh.

Misol uchun:

useradd testuser -d /home/user -m -G users -s /bin/bash

Shuningdek, -p kalitidan foydalangan holda parolni ko‘rsatish mumkin, ammo bu holda parol ekranda ko‘rinadi( ya’ni terilgan kommandalardan tarixidan parol ko’rinib qoladi). Shuning uchun, foydalanuvchi yaratib bo‘lgandan keyin quyidagi buyruq yordamida parolni o‘zgartirish tavsiya etiladi:

passwd testuser

Agar siz foydalanuvchini o‘zgartirmoqchi yoki yetishmayotgan parametrlarni qo‘shmoqchi bo‘lsangiz, usermod buyruqidan foydalanishingiz mumkin:

usermod testuser -d /home/user -m -G users -s /bin/bash

Agar foydalanuvchiga administrator huquqlarini berish kerak bo‘lsa, tizimda sudo buyrug’idan foydalanishingiz kerak bo’ladi.

Buning uchun /etc/sudoers faylini tahrirlashingiz va foydalanuvchini root foydalanuvchisi bilan bir qatorda qo‘shishingiz kerak.

Har bir tizimda bu jarayon biroz farq qilishi mumkin, masalan, Debian’da quyidagicha bo‘ladi:

Foydalanuvchini o‘chirish uchun quyidagi buyruqdan foydalaning:

userdel [foydalanuvchi_nomi]

Masalan, testuser foydalanuvchisini o‘chirish:

userdel testuser

Agar foydalanuvchining uy katalogini ham o‘chirmoqchi bo‘lsangiz, -r kalitidan foydalaning:

userdel -r testuser

Bu buyruq foydalanuvchini tizimdan o‘chiradi va uning uy katalogi ham butunlay yo‘qoladi.

Ishda ko'p vazifalar bilan band bo'lgan paytingizda, bir hamkasbingiz kelib, xatolarni tuzatishga yoki boshqa ishchi vazifani bajarishga yordam berishingizni so'ragan paytlar bo'lganmi? O'zingizning ishlaringiz bilan band bo'lishingizga qaramay, ishlarni tashlab, yordamga shoshilasiz. Natijada, o'z loyihalaringiz kechikadi va bajarilgan vazifalarning sifati yomonlashadi. Hamkasblar sizning doimo yordam berishingizga odatlanib qoladilar va hatto o'zlari hal qila oladigan muammolarni ham sizdan so'ray boshlaydilar.

Bir qarashda bunday xatti-harakatlar juda g'amxo'r va yaxshi ko'rinadi, lekin amalda bu charchoqqa va unumdorlikning pasayishiga olib keladi. Buning orqasida, agar hammani birdek yordamlashmasangiz, sizni qadrlamaydilar yoki hurmat qilmaydilar degan qo'rquv bo'lishi mumkin.

O'zingizni tanidingizmi? Tabriklayman, sizda qutqaruvchi sindromi bor..

Muammoni anglang

Birinchi va eng muhim qadam — muammoni anglash. Qutqaruvchi sindromi ko'pincha sekin-sekin paydo bo'ladi, inson asta-sekin ko'proq va ko'proq majburiyatlarni o'z zimmasiga oladi. Sizdan hisobot tayyorlashda, ma'lumotlarni yuklab olishda, o'zi yaratgan bazasi (database) qanday ishlashini tushuntirishda yordam so'rashadi, garchi siz faqat frontend dasturchisi bo'lsangiz ham. Ish davomida bilimlarni to'pladingiz va endi hamkasblar sizdan hamma narsani, hatto majburiyatlaringiz doirasidan tashqaridagi narsalarni ham so'rashadi.

Agar siz doimiy ravishda charchoq, tashvish yoki asabiylashishni his qilsangiz, ehtimol, o'zingizga juda ko'p narsani olganingizni tan olish vaqti keldi. Tana va his-tuyg'ularingizni tinglang: charchoq, uyqusizlik va doimiy stress hisi biror narsani o'zgartirish vaqti kelganligini bildiruvchi signaldir.

Muammoni anglash uchun harakatlaringiz va reaksiyalaringizni tahlil qilishga harakat qiling. Boshqalarga yordam berishga qancha vaqt sarflayotganingizni va bu o'z vazifalaringizga qanday ta'sir qilayotganini yozib oling. Bu sizga haqiqatni ko'rishga va qutqaruvchi sindromining hayotingizga qanchalik kuchli ta'sir qilayotganini tushunishga yordam beradi.

Chegarani qanday topish mumkin

Muammoni anglagandan so'ng, o'z chegaralaringizni belgilash muhimdir. Siz uchun qaysi vazifalar va majburiyatlar ustuvor ekanligini va qaysi birlarini keyinga surish, topshirish yoki umuman rad etish mumkinligini aniqlang. Ish vaqti va dam olish vaqtini belgilab, ushbu qoidalarga rioya qiling. Yuklanish haddan tashqari bo'lgan paytlarni aniqlashni va charchashning oldini olish uchun o'z vaqtida choralar ko'rishni o'rganing.

Masalan, agar juma kuni soat 17:55 da sizga ko'zlari katta qilib yordam so'rab kelsalar, bu normal emas. Ofisda sizni ish joyida kutishlari mumkin, agar siz masofadan ishlayotgan bo'lsangiz, vazifani profil chatga kiritish yoki so'rash o'rniga shaxsiy xabarlarda murojaat qilishadi.

Bunday vaziyatlarda shaxsiy xabarlardagi savollarni profil chatlariga yo'naltirish mumkin. Ish joyida esa naushnik va «men bandman» qiyofasi ko'plab kutilmagan so'rovlarni kamaytirishga yordam beradi.

O'z chegaralaringizni belgilash orqali o'z vaqtingiz va vazifalaringizni yaxshiroq boshqarishingiz va ish va shaxsiy hayot o'rtasida muvozanatni saqlashingiz mumkin bo'ladi.

Yo'q deyishni o'rganing

«Yo'q» deyish san'ati qutqaruvchi sindromidan aziyat chekayotgan har bir kishi uchun o'rganishi kerak bo'lgan san'atdir. Ko'pchiligimiz rad etishdan qo'rqamiz yoki aybdorlik hissini his qilamiz, lekin rad etish — bu o'z farovonligingizga g'amxo'rlik qilishdir.

Kichikdan boshlang: ahamiyatsiz so'rovlarga rad javobini berishni o'rganing va asta-sekin qiyinroq holatlarga o'ting. Muloyimlik bilan rad etish usullarini sinab ko'ring, masalan: «Hozir yordam bera olmayman, lekin ehtimol keyinroq», yoki: «Menni hozir ishim ko'proq edi, keling, buni keyinroq gaplashaylik». Agar sizda vazifa trekeri bo'lsa(jira, trello yoki shunga o'xshash), vazifani kiritishni so'rang — bu ko'pincha odamlarning yarimini qaytaradi.

Zarur bo'lganda to'g'ri bo'lishdan qo'rqmang. Aniq chegaralarni o'rnatib, rad etishni o'rgangan holda, o'z vaqtingiz va energiyangizni haqiqatan ham muhim vazifalar uchun saqlab qolasiz. Esda tutingki, o'zingizga g'amxo'rlik qilish — bu nafaqat normal, balki uzoq muddatli muvaffaqiyat va farovonlik uchun zarurdir.

Xulosa

Qutqaruvchi sindromi — bu sog'lig'ingiz va farovonligingizga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin bo'lgan jiddiy muammo. Buni anglab, yechim uchun qadamlar qo'yib, siz bu holatni yengib, hayot sifatini yaxshilashingiz mumkin. O'zingizga g'amxo'rlik qilish boshqalarga yordam berishdan kam muhim emasligini esda tuting. Faqat muvozanatni saqlab, samarali va baxtli bo'lishingiz mumkin. Unutmang, hatto superqahramonlar ham dam olish kunlarini bo'ladi!

Maqolada majlis yoki miting so'zlari sinonim sifatida ishlatilgan

Nega biz miting qilamiz?

Bu savol oddiy ko'rinadi, lekin mitingni yoqtirmaydigan jamoingiz a'zolariga miting haqida aytishingiz bilan birinchi xayollaringa keladigan savol shu bo'lsa kerak. Biz ishni (mehnat qilayotgan loyihangiz yoki kompaniyangiz topshiriqlarini) bajarish uchun uchrashamiz ;). Har doim (odatda?) unday bo'lmaydi, ammo uchrashuvlarning maqsadi qandaydir vazifani bajarishga erishishdir. Ishni bajarish, ma'lumot almashish, qaror qabul qilish yoki hech bo'lmaganda jamoaingizni o'zaro sinxron qilish orqali ma'lum bir darajada progressga erishishingiz mumkin . Mana shu mitinglarning asosiy maqsadi hisoblanadi: Xodimlaringiz bir vaqtda barchasi bir joyda, jismoniy(oflayn) yoki virtual (onlayn) va siz jamoa bilan real vaqt rejimida suhbatlashishingiz mumkin. Hech qanday telegramdan xabarlar va telefon qilib eslatmalar yuborish, kechikishlar yo'q, faqat progress. Ammo "juda ko'p mitinglar" deb nomlangan kasallik aslida bu kasallikning simptomidir. Bu qanday simptom? Avvalambor, uchta narsaning:

• Majlis - bu jarayonning buzilishining simptomi. Biz mitinglarni yordamchi, zaxira variant sifatida ishlatamiz. Ishni qanday qilishni bilmasak yoki maqsadga erishishga yordam beradigan jarayoni tushunmasak o'rganishni xohlamasak - majlislarni belgilaymiz.

• Majlis - bu status uchun kurashning simptomi. Siz majlislarda qatnashish orqali muhimligingizni ko'rsatmoqchi bo'lasiz- majlisdagi o'rningiz sizning loyihada aslida bajarishingiz kerak bo'lgan ishdan ko'ra muhim bo'lib qoladi.

• Majlis - bu o'zi nima ish qilayotganimizni bilmayotganimiz simptomi. Odatda bu loyiha ishtirokchilarining nima ish qilish kerakligi haqida aniq topshiriqlar berilmaganidan yoki xodim topshiriqni tushunmaganda sodir bo'ladi. Biz uchrashuvlarni mahsuldorlik bilan adashtiramiz va majlissiz nima ish qilishni bilmaymiz (yoki majlisni qilingan ish sifatida ko'rsatishga harakat qilamiz).

Majlislarning davosi

Professional loyiha menejerlarining deyarli hammasida shaxsiy taym menejment yaxshi nazoratga olingan bo'ladi, ammo hammada ham emas. Undan tashqari jamoada faqat bitta xodim o'z taym menejmentni tartibga solgan bo'lsa bu jamoaga muammolarni hal qilishga yordam bermaydi. Jamoada struktural muammoni hal qilish kerak. Shunday ekan, rahbar nima qilishi kerak? Ko'pchilik majlislarga kunlik o'tkazishni muammoning yechimi sifatida ko'rsatadi. Muammo juda ko'p uchrashuvlar emas, balki ular samarasiz ekanligi. Agar majlisda muhokama qilinadigan masalalarga hamma o'zining kompetensiyasi doirasi tayyorlanib kelsa va majlisda diqqatni jamlashgan bo'lsa bu majlis juda samarali bo'lardi. Yuqoridagi masala eshitilishi juda yaxshi bo'lsada amalda juda kamdan kam shunday bo'ladi. Majlislarni ideal o'tkazishga kuch sarflagandan ko'ra jamoaning jarayonlarini (bu haqida alohida maqola bo'ladi) tashkillashtirish va tartibga solishga vaqtingizni investitsiya qilsangiz majlislar soni o'z-o'zidan kamayib ketadi. Siz buni qilmaguningizcha, ehtimol majlislar do'zaxida qolib ketasiz.

Majlislarda ko'p vaqt behuda o'tkaziladi.

Quyida qisqacha majlislarda behuda vaqtni yo'q qilishning eng yaxshi uchta maslahati quyidagilar:

Yuqoridagi fikrlarim asosan tajribadan kelib chiqib yozilgan va qatiy qoida hisoblanmaydi, hammani tajriba yo'li har hil bo'ladi. Maqolani yozishdan asosiy maqsad shaxsiy tarjibani ulashish. Mulohazalaringiz va fikrlaringiz bo'lsa izohlarda yozib qoldiring.

— bugungi yig'ilish uchun hujjatni o‘qidingizmi? — yo‘q, ulgurmadim.

Bu qanday oqibatlarga olib keladi? Tizimli fikrlab aytsam, sabablaridan emas, balki uning jamoa holatiga va natijalarga qanday ta’sir ko‘rsatishidan boshlaymiz.

Bu yerda biz loyiha menejerining boshqaruvda aloqa(communication) orqali bajariladigan amalarida uzilishini ko‘ramiz.

Bu nimaga olib keladi:

Natijalar pasayadi. Kichik muddatlar kechikishi katta kechikishlarga aylanadi. Biror narsani muhokama qilishga ulgurmasangiz — bu vazifa sprintga tushmaydi. Natijada butun loyiha bir oyga kechikadi.

Tarjibali professional, mas’uliyatli odamlar umumiy mas’uliyatsizlik muhitida motivatsiyasini yo‘qotadi. Bu yomon ekanini tushuntirishga hojat yo‘q.

Jamoaning natijasiga, jumladan, muddatlari uchun javobgar bo‘lgan loyiha menejeri kechikishlarni minimallashtirish uchun nazoratni kuchaytirishi kerak bo‘ladi. Shuning uchun u charchagan va asabiy bo‘lib qoladi, tajribadan aytaman ;)

Iqtisodning siyosatdan ustun turgani kabi bu masalaning iqtisodiy zararlarni (qanchalik qimmatga tushishini) baholaymiz. Jamoa uchun:

Agar bu epizodik emas, balki tizimli muammo bo‘lsa, bir-ikki marta sprintga tushmasdan yillik loyiha bir oyga kechikadi.

Bundan tashqari, charchagan jahli chiqqan timlid boshqaruv xatolarini qiladi, ularning qiymatini baholab bo‘lmaydi ;) Loyiha menejeri uchun: muvaffaqiyatsiz loyiha bu — karyerasining bir yil ko‘tarilmasligiga olib kelishi mumkin.

Nega bunday bo‘ladi?

Olib keladigan zararlar ro'yxatini tuzishni to'xtatib bunday bo'lishiga olib keladigan sabablarni keltirib o'taman:

Jamoa ishining umumiy noaniqligi. Odamlar nima va nima uchun qilayotganlarini va natijalarni ko‘rmaydi. Bu ularning maqsadi emas, balki yuqoridan majburlangan. Natijada ular ishga mos ravishda munosabatda bo‘ladilar.

Alohida shaxslarning tarjibasizligi. Ba’zi dasturchilar faqat kod yozish ularning ishi deb o‘ylaydilar, qolgan hamma narsani boshqasi qilishi kerak. Men ham bir paytlar shunday bo‘lganman. Bu katta noto‘g‘ri tushuncha. Dasturchi faqat kod yozmaydi, balki jamoaning natijasi uchun javobgardir. Bu hech bo‘lmaganda, yuqoridagi kichik mayda ishlarni bajarish kerakligini anglatadi.

Nimalar sabab bo'la olmaydi:

Alohida shaxslarning ortiqcha yuklanishi. Sabablari ro‘yxatiga kirmaydi! Agar odam ortiqcha yuklangan bo‘lsa, uning vazifasi bu haqida oldindan ogohlantirish, ko'p ishlari borligini vazifani qilmaganliga fakt sifatida loyiha menejeriga qo‘yilmaydi. Agar shunday qilayotgan bo'lsa bundan bitta yuqoridagi punktga qarang.

Loyiha menejeri tomonidan vazifaning noaniq qo‘yilishi. Kim, nima va qachon qilishi kerakligi aniq bo‘lmagan - bu ham sabab emas. Mas’uliyatli xodim bu narsalarni oldindan aniqlashtiradi.

Eng muhimi barcha sabablar va sabablar-emaslar oxir-oqibat loyiha menejeriga borib taqaladi. Bu sizning vazifangiz jamoaning ishini tashkil qilish va odamlarni mas’uliyatli xodimlarga aylantirish.

Xo‘sh, nima qilish kerak?

Jamoaning ishini tashkil qilish :) Maqsadni ishtirokchilar bilan birga qo‘yish kerak, shunda bu ularning maqsadi bo‘ladi (bu haqida batafsil alohida bo‘ladi). Jarayonlarni tartibga solish va hokazo.

Maqolada ko'tarilgan muammoni communication (o'zaro aloqa ) nuqtai nazaridan ko‘rib chiqamiz. Bir paytlar men ham xodimlarning «ulgurmadim» kabi javoblariga «xo‘p» derdim. Bunday qilmaslik kerak. Eng muhimi, xodimlarning bunday javoblariga qoniqmaslik. Metamodel yordamida (bu haqida alohida maqola bo‘ladi) boshqaruv qarorlarini qabul qilayotganingizda loyihadagi real vaziyatni aniqlab olishingiz. Quyida xodimlar bergan javoblarga nisbatan berishingiz mumkin bo'lgan savollar: — «ulgurmadim» — «uning o‘rniga nima qilding?» — «qila olmadim» — «nima halaqit berdi?» Muhimi, xodimingiz keyingi safar boshqacha javob qilishga majbur bo'lishi kerak , shunda holat takrorlanmaydi. Xodimga tushuntirish kerak, bahonalar siz bilan o‘tmaydi, haqiqiy sababni topasiz va shunday qoldirmaysiz.

Hamma uchun, shu jumladan o'zingiz uchun, qat’iy o‘yin qoidalarini kiriting. Asosiysi — kelishuvlar(meetinglar, muddatlar, kichik ahamiyati kam bo'lgan vazifalar masalan meetingacha texnik topshiriqni o'qish) bajarish va xatolar ustida ishlash. Bu nimani beradi? Jamoa va menejer uchun muhim bo'lgan loyihaning muvaffaqiyatli yakunlanish ehtimoli oshadi. Xodimlaringiz o‘sadi, va shu bilan jamoaning murakkab vazifalarni hal qilish qobiliyati ham oshadi. Albatta, loyiha menejeri cheksiz eslatmalar, pinglashlar, turtishlardan xolos bo‘ladi. Nihoyat, qiziqarli va foydali narsalar bilan shug‘ullanishi mumkin.

Ushbu maqolada loyiha boshqaruvdagi bir nechta asosiy kontseptsiyalar — communication, loyiha budjeti(iqtisodiy harajatlarni boshqaruvi) va ba'zi instrumentlardan (boshqaruv fraymvorklari) foydalanib loyihaning real holatiga to‘g‘ri baholash va to'g'ri qaror qabul qilish imkon beradi. Cheksiz boshqaruv fraymvorklari (kanban, scrum, cpm, scrumBan va hkz) o'ylamasdan ishlatish loyihaga foydadan ko'ra ko'proq zarar keltiradi - Achchiq tajribada sinovdan o‘tgan.

🔹 SemVer uch qismli versiya raqamidan foydalanadi: MAJOR.MINOR.PATCH.

• MAJOR versiyasi: Loyihaning oldingi versiyalari bilan mos tushmaydigan API o'zgarishlar qilinganda bu raqam oshirildi.

• MINOR versiyasi: Loyihaning oldingi versiyasi bilan mos keladigan tarzda yangi funksionallik qo'shilganda bu raqam oshiriladi.

• PATCH versiyasi: Loyihaning oldingi versiyasi bilan mos keladigan xato tuzatishlar (Bug fix) kiritilganda oshiriladi.

🔹 Amaliy misol:

1 - Loyihani dastlabki versiyasi 0.1.0 bilan boshlang.

2 - Birinchi stable (barqaror) versiyasi chiqarilish stable release : 1.0.0. kabi nomlashingiz ungacha bo'lgan o'zgarishlariningiz versiyalarini minor va patch lar orqali saqlab borsangiz bo'ladi

3 - Keyingi o'zgarishlarda agar patch chiqarmoqchi bo'lsangiz : 1.0.0 versiya uchun bug fix o'zgarishlarini versiyani 1.0.1 kabi versiyada chiqarishingiz mumkin.

4- Loyihaga oldingi versiya bilan mos bo'lgan yangi funksional (feature) qo'shganingizda aytaylik oldingi versiya 1.0.3 bo'lsa yangi funksional qo'shilgan versiyangiz 1.1.0 ko'rinishda bo'lishi mumkin. (minor o'zgarish)

5- Loyihaning oldingi versiyasi bilan mos kelmaydigan yangi funksionallar qo'shilgan versiyasi - major. Masalan o'zgarishlar kiritilmasdan oldingi versiyasi 1.2.2 bo'lsa Major o'zgartirish kiritgan versiyangiz 2.2.0 ko'rinishda bo'ladi.

6 - Maxsus versiyalar va reliz chiqarishdan olding versiyalar qo'shimcha belgilab yordamgi beta, alpha rc (pre-reliz) kabi versiyalarga ajratib olish mumkin.

Masalan: 1.0.0-alpha, 1.0.0-beta, 1.0.0-rc Yaratilish sanasini qo'shish : 1.0.0+20240313144700.

Taqqoslash operatorlari

Taqqoslash operatorlari ikki qiymatni solishtirish va ularning o‘zaro bog‘liqligini aniqlash uchun ishlatiladi. Go tilida keng qo‘llaniladigan taqqoslash operatorlari quyidagilardan iborat:

Mantiqiy operatorlar

Mantiqiy operatorlar bir nechta shartlarni birlashtirish va ularning umumiy haqiqiylik qiymatini aniqlash uchun ishlatiladi. Go tilida quyidagi mantiqiy operatorlar qo‘llab-quvvatlanadi:

• && (Mantiqiy VA)

• || (Mantiqiy YOKI)

• ! (Mantiqiy EMAS)

Ushbu operatorlar oddiy shartlarni birlashtirib, murakkab shartlarni yaratishga imkon beradi.

Shartli operatorlar

Go tilidagi shartli operatorlar shartning natijasiga qarab bajarilishi kerak bo‘lgan kodning oqimini boshqaradi. Go tilida mavjud asosiy shartli operatorlar quyidagilardir:

if operatori

if operatori berilgan shart to‘g‘ri bo‘lsa, kod blokini bajarishga imkon beradi.

package main

import "fmt"

func main() {
  if x > y {
    fmt.Println("x y dan katta")
  }
}

if...else operatori

if...else operatori shart to‘g‘ri bo‘lsa, bir kod blokini, noto‘g‘ri bo‘lsa esa boshqa bir kod blokini bajarishga imkon beradi.

package main

import "fmt"

func main() {
  if x < y {
    fmt.Println("x y dan kichik")
  } else {
    fmt.Println("x y dan katta yoki teng")
  }
}

if...else if...else operatori

if...else if...else operatori bir nechta shartlarni tekshirish va birinchi to‘g‘ri shartga mos keladigan kod blokini bajarishga imkon beradi.

package main

import "fmt"

func main() {
  if x < y {
    fmt.Println("x y dan kichik")
  } else if x > y {
    fmt.Println("x y dan katta")
  } else {
    fmt.Println("x y ga teng")
  }
}

Ichma-ich if operatori

Ichma-ich if operatorlari ichida boshqa bir if operatorini joylashtirishga va qo‘shimcha darajadagi shartli qoidalarni yaratishga imkon beradi.

package main

import "fmt"

func main() {
  if x < y {
    if y < z {
      fmt.Println("x y dan kichik va y z dan kichik")
    }
  }
}

Xulosa

Go tilidagi shartli operatorlar va operatorlarni tushunish samarali va tartiblangan kod yozish uchun juda muhim. Ushbu tushunchalarni puxta o‘zlashtirib, turli holatlarga mos ravishda javob beradigan dasturlar yaratishingiz mumkin, bu esa ilovalaringizni kuchli va ko‘p funksiyali qiladi. Ushbu konstruktsiyalarni o‘z kodlaringizda sinab ko‘rib, ulardan samarali foydalanish malakasiga ega bo‘ling.

To‘g‘ri loyihani topish biroz qiyin bo‘lishi mumkin, chunki ko‘pincha qaysi ko‘nikmani birinchi bo‘lib sinab ko‘rishingiz kerakligiga amin bo‘lmaysiz, ammo xavotir olmang. Mana, ishlab chiquvchi ko'nikmalaringizni yaxshilashga yordam beradigan 10 ta qiziqarli loyiha.

Oddiy Kalkulyator

O'zingizning kalkulyatoringizni yaratish nafaqat qiziqarli, balki bu juda oson loyiha bo'lib, sizga kompyuter algoritm orqali qanday qilib masala yechimlarini izlayotganini tushunishga yordam beradi. Siz kalkulyatorni ko'pgina tillarda (Python, Java, JavaScript va boshqalar) yaratishingiz mumkin, bu esa ushbu tillar bilan ishlashni xohlasangiz, eng yaxshi boshlang'ich loyihalardan biri hisoblanadi.

Tic-Tac-Toe o'yini

Hamma yaxshi tanish bo‘lgan Tic-Tac-Toe o‘yinini yaratish nafaqat biroz bolalik xotiralarini qaytaradi, balki algoritm skriptini yaratish qobiliyatingizni ham mustahkamlaydi. Tic-Tac-Toe o'yini biroz qiyin bo'lishi mumkin, ammo FreeCodeCamp’ning qo'llanmasidan foydalanishingiz mumkin.

Moslashuvchan Portfolio veb-sayti

Veb-dasturlashni yoqtirasizmi? U holda, bu loyiha sizga albatta yoqadi. O'z ko'nikmalaringiz, tajribangiz va potentsial mijoz yoki ish beruvchini hayratga solmoqchi bo'lgan har qanday narsangizni namoyish qiladigan, barcha qurilmalar ekraniga moslasha oladigan moslashuvchan veb-sahifa yarating. Ushbu loyiha qiziqarli bo'lishining sababi shundaki, uni sozlash juda oson va dizayn uchun hech qanday qoidalar yo'q, bu degani siz uni xohlaganingizcha uslubda tayyorlashingiz mumkin, faqat u moslashuvchan bo'lsa bas.

Todo ro'yxati yoki Test dasturi

Siz OOP (Ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash) haqida eshitganmisiz? Test dasturi uning juda oddiy namunasi va uni yaratish juda oson. OOP haqida oddiy tushuncha shuki, kodni real hayotdagi holatlarga moslashtirishdir, lekin albatta bu borada ko'proq narsalar mavjud. OOP nima ekanligini va uni olti yoshli bolaga qanday tushuntirish mumkinligini bilib oling!

Veb sahifa klonini yaratish

Veb-dasturlash bo'yicha o'z ko'nikmalaringizga ishonch hosil qila boshlaganingizdan so'ng, o'zingiz yoqtirgan mavjud veb-sahifani topib, ularning sahifa dizaynini takrorlashga harakat qilib, o'zingizni biroz qiynab ko'rishingiz kerak. Bu qiyinchilik darajasi qaysi veb-sahifani klonlashni tanlashingizga bog'liq, ammo qiziqarli bo'lgan ba'zi veb-sahifalar (Airbnb, DropBox, Vogue, Apple va Dribbble).

Iqtibos yoki Mem Generator

Bu yangi boshlovchilar uchun mashq, lekin bu do'stlaringiz bilan zavqlanish uchun yaratishingiz mumkin bo'lgan yana bir qiziqarli ilova. Asosan matn va tasvirlar bilan ishlash haqida bo'lib, bir necha qator kod bilan bu ishni tugatishingiz mumkin. Ilovangizni ajoyib dizayn bilan yaxshilashingiz, shuningdek, unga bir nechta funksiyalarni, masalan, tasodifiy, saqlash va ulashishni qo'shishingiz mumkin.

Birlik Konverter Dasturi

Shuningdek, OOP loyihasi bo'lib, birlik konverter dasturini yaratish sizga Ob'ektga yo'naltirilgan dasturlashni tushunishingizni oshirish imkonini beradi. Dasturingizni ajoyib funksiyalar va dizayn bilan imkon qadar mukammal qiling.

API foydalanish dasturi

Baza bilan bog'lanadigan boshqa dastur bilan aloqa qiluvchi ilova yarating (API, ya'ni dasturiy ta'minot interfeysi yordamida). Oddiy misol, Twitch.TV da ma’lum kanallarning oqim holatini yoki GitHub’dagi kelgusi tadbirlar haqida sizga yangilanishlarni beruvchi ilova bo'lishi mumkin. Ushbu turdagi loyiha sizga dasturlar bir-biri bilan qanday aloqa qilishini va siz qanday qilib mavjud dasturlardan foydalangan holda yanada ajoyib dasturlar yaratishingiz mumkinligini yaxshi tushunishga yordam beradi. API nima ekanligini o'rganing.

Chat Ilovasi

O'zingizning chat ilovangizga ega bo'lish juda ajoyib. Bu biroz murakkab loyiha bo'lsa-da, agar siz yuqorida sanab o'tilgan ajoyib loyihalardan bir nechtasini yaratishga vaqt ajratgan bo'lsangiz, unda o'zingizning chat ilovangizni yaratish uchun ko'nikmalaringiz yetarli bo'ladi. Siz, shuningdek, P2P (shaxsdan shaxsga) video chat ilovasini ham yarata olasizmi? Nima uchun bo'lmasin? Imkoniyat darajasida ko'proq chat ilovalari yarating (o'z-o'zini yo'q qiluvchi xabarlar, Bluetooth chat ilovasi va h.k.).

Xulosa

Ushbu loyihalar ko'p soatlar davomida diqqat va bag'ishlanishni talab qiladi, lekin agar siz astoydil harakat qilsangiz va yechimlarni qidirishni o'rganishni boshlasangiz, ularning barchasini yaratishingiz mumkin. Shunday ekan, kod yozayotganda sabrli bo‘ling va zavqlaning! O'rganishga bo'lgan ongli va uzluksiz harakatlaringiz tez orada sizni juda oson loyihalardan murakkabroq loyihalarga o'tkazadi va bu siz uchub juda foydali bo'ladi.

Birinchidan, Laravel’da hodisalar va hodisa vazifalari nima ekanligini tushunib olaylik.

Laravel’ning hodisalari oddiy obunachi-obzervatorni amalga oshirishni ta’minlaydi, bu bizga ilovangizda sodir bo‘ladigan turli hodisalarga obuna bo‘lish va ularni kuzatish imkonini beradi. Laravel standart bo‘yicha bir qancha hodisalarni taqdim etadi, masalan, model hodisalari va autentifikatsiya hodisalari, lekin siz ilovangizning ehtiyojlariga mos ravishda maxsus hodisalar ham yaratishingiz mumkin.

Hodisa vazifalari asosiy tarmoqni bloklamasdan fon rejimida biror vazifani bajarish usulidir. Ushbu vazifalar navbatga qo‘yilishi va asinxron tarzda qayta ishlanishi mumkin, bu sizning ilovangizga vazifa fon rejimida ishlayotgan paytda so‘rovlarni qayta ishlashni davom ettirish imkonini beradi. Laravel’da hodisa vazifalari odatda elektron pochta jo‘natish, hisobotlar yaratish yoki ma’lumotlarni qayta ishlash kabi bajarilishi uzoq vaqt talab qiladigan murakkab vazifalarni bajarish uchun ishlatiladi.

Endi hodisalar va hodisa vazifalarining nima ekanligini tushunganligimizdan so‘ng, ularni test qilishga kirishamiz.

Hodisani test qilish

Faraz qilaylik, bizning mijozlar jadvalimizda mijozlar ro‘yxati mavjud va biz mijozlar bilan uchrashuv belgilashimiz va ma’lumotlarni uchrashuvlar jadvalimizga saqlashimiz kerak. Bizda uchrashuvlarga tegishli barcha narsalarni boshqarish uchun tizimimizda quyidagi model sinfi Meeting mavjud.

class Meeting extends Model {
    protected $fillable = [
        'meeting_date',
        'meeting_time',
        'email_to',
        'mail_content',
        'status',
        'created_by',
    ];

    protected $dates = [
        'meeting_date',
    ];

    public function creator(): BelongsTo
    {
        return $this->belongsTo(User::class, 'created_by', 'id');
    }

    protected static function boot()
    {
        parent::boot();

        static::creating(function ($model) {
            $model->created_by = auth()->id();
        });
    }
}

Bizda uchrashuv ma’lumotlarini saqlash uchun MeetingController sinfi va quyidagi marshrut mavjud.

use App\Controller;

class MeetingController extends Controller {

    public function store(MeetingRequest $request) {
        try { 
            $meeting  = Meeting::create($request->validated());

            MeetingCreated::dispatch($meeting);
        } catch(\Exception $exception){
            Log::error($exception->getMessage());

            return response()->json($meeting);
        }   

        return response()->json($meeting, 201);
    }
}

Route::post('/meetings', [MeetingController::class, 'store'])->name('meetings.create');

Faraz qilaylik, mijoz bilan belgilangan uchrashuv haqida elektron pochta xabarini yuboradigan MeetingCreated hodisamiz mavjud.

<?php

namespace App\Providers;

use App\Events\MeetingCreated;
use App\Listeners\SendMeetingEmail;
use Illuminate\Foundation\Support\Providers\EventServiceProvider as ServiceProvider;

class EventServiceProvider extends ServiceProvider
{
    protected $listen = [
        MeetingCreated::class => [
            SendMeetingEmail::class,
        ],
    ];
}

Laravel’da hodisalarni test qilishda birinchi qadam hodisani ishga tushiradigan test yaratishdir. Masalan, meetings.store marshrut uchun kontroller amalini test qilishimiz mumkin, bu o‘z navbatida MeetingCreated hodisasini ishga tushiradi.

namespace Tests\Feature;

use Tests\TestCase;
use App\Models\User;
use Illuminate\Support\Facades\Event;

class LeadMailControllerTest extends TestCase
{
    use RefreshDatabase;

    public function setUp(): void
    {
        parent::setUp();
        $this->actingAs(User::factory()->create());
    }

    /**
    * foydalanuvchi uchrashuv yaratishi mumkin
    *
    * @test
    */
    public function test_user_can_create_a_meeting()
    {
        Event::fake();

        $attributes = Meeting::factory()->make();
        $response   = $this->post(route('meetings.store', $attributes));

        $response->assertCreated();
        $this->assertDatabaseHas('meetings', $attributes);
        Event::assertDispatched(MeetingCreated::class);
    }
}

Ushbu testda biz Event::fake() usulidan foydalanib, hodisa jo‘natuvchisini soxtalashtiramiz, shuning uchun hodisa jo‘natilmaydi. Keyin meetings.store marshrutiga uchrashuv ma’lumotlarini jo‘natib, yangi uchrashuv yaratamiz, bu MeetingCreated hodisasini ishga tushiradi. Nihoyat, biz Event::assertDispatched() usulidan hodisaning jo‘natilganligini tasdiqlash uchun foydalanamiz.

Yuqoridagi test muvaffaqiyatli o‘tadi, ammo agar biz uchrashuvni yaratgan foydalanuvchi yaratuvchi sifatida belgilanganligini tekshirish uchun yuqoridagi kodga yangi tasdiqlash qo‘shsak, bu test muvaffaqiyatsiz bo‘ladi, chunki biz barcha hodisalarni soxtalashtirayapmiz.

namespace Tests\Feature;

use Tests\TestCase;
use App\Models\User;
use Illuminate\Support\Facades\Event;

class LeadMailControllerTest extends TestCase
{
    use RefreshDatabase;

    public function setUp(): void
    {
        parent::setUp();
        $this->actingAs(User::factory()->create());
    }

    /**
    * foydalanuvchi uchrashuv yaratishi mumkin
    *
    * @test
    */
    public function test_user_can_create_a_meeting()
    {
        Event::fake();

        $attributes = Meeting::factory()->make();
        $response   = $this->post(route('meetings.store', $attributes));

        $response->assertCreated();
        $this->assertDatabaseHas('meetings', $attributes);
        Event::assertDispatched(MeetingCreated::class);

        // yaratuvchi belgilanganligini tekshirish
        $latestMeeting = Meeting::latest()->first();
        $this->assertEquals(auth()->id(), $latestMeeting->created_by);
    }
}

Ushbu muammoni hal qilish uchun faqat MeetingCreated hodisasini soxtalashtirishimiz kerak, quyida ko‘rsatilganidek.

public function test_user_can_create_a_meeting()
{
    Event::fake([
        MeetingCreated::class,
    ]);

    $attributes = Meeting::factory()->make();
    $response   = $this->post(route('meetings.store', $attributes));

    $response->assertCreated();
    $this->assertDatabaseHas('meetings', $attributes);
    Event::assertDispatched(MeetingCreated::class);

    // yaratuvchi belgilanganligini tekshirish
    $latestMeeting = Meeting::latest()->first();
    $this->assertEquals(auth()->id(), $latestMeeting->created_by);
}

Hodisa vazifasini va tinglovchini test qilish

Hodisa vazifalarini test qilishda avvalo, vazifani navbatga qo‘yuvchi testni yaratishimiz kerak. Masalan, keling, mijozga uchrashuv haqida elektron pochta xabarini jo‘natuvchi SendMeetingEmail hodisa vazifamiz bor deb faraz qilaylik. Mana shu hodisa vazifasi uchun misol test:

/**
* @test
*/
public function test_send_meeting_email_job()
{
    Queue::fake();

    $meeting = Meeting::factory()->create();
    MeetingCreated::dispatch($meeting);

    Queue::assertPushed(CallQueuedListener::class, function ($job) {
        return $job->class == SendMeetingEmail::class;
    });
}

Ushbu testda biz Queue::fake() usulidan foydalanib, navbatni soxtalashtiramiz, shuning uchun vazifa bajarilmaydi. Keyin zavod yordamida yangi uchrashuv yaratamiz, bu SendMeetingEmail vazifasini navbatga qo‘yishi kerak. Nihoyat, biz Queue::assertPushed() usulidan vazifaning navbatga qo‘yilganligini tasdiqlash uchun foydalanamiz.

Hodisa vazifasini bajarilishini test qilish

Biz vazifaning navbatga qo‘yilganligini tasdiqlaganimizdan so‘ng, vazifaning to‘g‘ribajarilganligini test qilishimiz mumkin. Mana SendMeetingEmail hodisa vazifasi va unga mos test uchun misol.

namespace App\Listeners;

use App\Constants\Queue;
use App\Events\MeetingCreated;
use Illuminate\Contracts\Queue\ShouldQueue;

/**
 * Class SendMeetingEmail
 */
class SendMeetingEmail implements ShouldQueue
{
    /**
     * @var string $queue
     */
    public string $queue = Queue::EMAIL;

    /**
     * Hodisani boshqarish.
     *
     * @param MeetingCreated $event
     *
     * @return void
     */
    public function handle(MeetingCreated $event)
    {
        $meeting    = $event->meeting;

        Mail::to($meeting->email_to)
            ->queue((new MeetingEmail($meeting))
            ->onQueue(Queue::EMAIL));
    }
}

<?php

namespace App\Notifications;

use Illuminate\Bus\Queueable;
use Illuminate\Contracts\Queue\ShouldQueue;
use Illuminate\Mail\Mailable;
use Illuminate\Queue\SerializesModels;

/**
 * Class MeetingEmail
 *
 * @package App\Notifications
 */
class MeetingEmail extends Mailable implements ShouldQueue
{
    use Queueable;
    use SerializesModels;

    /**
     * @var Meeting|null
     */
    public array $meeting;

    /**
     * Yangi xabar instance-ni yaratish.
     *
     * @return void
     */
    public function __construct(Meeting $meeting)
    {
        $this->meeting = $meeting;
    }

    /**
     * Xabarni yaratish.
     *
     * @return $this
     */
    public function build(): MeetingEmail
    {
        $mailable    = $this->from($this->meeting->creator->email, $this->meeting->creator->name);
        $mailable    = $mailable->subject("Uchrashuv tasdiqlandi");
        $mailable    = $mailable->text('email.meeting.index', ['meeting' => $this->meeting]);

        return $mailable;
    }
}

public function test_send_meeting_email_job_execution()
{
    Mail::fake();

    $meeting = Meeting::factory()->create();
    $event    = new MeetingCreated($leadMail);
    event($event);

    Mail::assertQueued(MeetingEmail::class, 
        function ($mail) use ($meeting) {
            return $mail->hasTo($meeting->email_to) &&
                   $mail->hasFrom($meeting->creator->email) &&
                   $mail->hasSubject('Uchrashuv tasdiqlandi'); 
        }
    );
}

Ushbu testda biz Mail::fake() usulidan foydalanib, pochta jo‘natuvchini soxtalashtiramiz, shuning uchun elektron pochta jo‘natilmaydi. Keyin zavod yordamida yangi foydalanuvchini yaratamiz va MeetingCreated hodisasining yangi nusxasini yaratamiz va uni event() usuli yordamida jo‘natamiz. Keyin biz elektron pochta jo‘natilishi uchun navbatga qo‘yilganligini va elektron pochtaning turli xususiyatlarini, masalan, hasTo, hasFrom, hasSubject va boshqalarni tasdiqlashimiz mumkin.

Xulosa

Laravel’ning hodisa tizimi bizning ilovamizda hodisalarga obuna bo‘lish va o‘zgarishlarni kuzatishning samarali usulini ta’minlaydi. Hodisa vazifalari ilovangizga murakkab vazifalarni fon rejimida bajarayotgan paytda so‘rovlarni qayta ishlashni davom ettirish imkonini beradi. Ammo, testni qachon va qanday boshlashni bilmaganda, odatda bu qiyinchilik tug‘diradi.

Hodisalarni test qilishda Event::fake() usulidan foydalanib, hodisa jo‘natuvchisini soxtalashtirish va hodisaning jo‘natilmasligini ta’minlash muhimdir. Ammo, ilovangizning boshqa qismlariga xalaqit bermaslik uchun faqat test qilish kerak bo‘lgan hodisalarni soxtalashtirish kerakligini unutmang.

Til haqida

Golang, shuningdek, Go deb ham tanilgan, Google tomonidan ishlab chiqilgan ochiq kodli, kompilyatsiya qilinadigan va statik tipdagi dasturlash tili. Go ni yaratgan asosiy mutahassisslar Rob Pike, Ken Thompson va Robert Griesemer. Go 2009-yil noyabr oyida omma uchun taqdim qilingan.

Go umumiy maqsadli dasturlash tili bo'lib, sodda sintaksisga ega va kuchli standart kutubxona bilan ta'minlangan. Go o'zining eng yaxshi yoritilgan joylaridan biri bu yuqori mavjud va masshtablanadigan veb ilovalarni yaratishda namoyon bo'ladi. Go shuningdek, buyruq satri dasturlari, ish stoli dasturlari va hatto mobil ilovalarni yaratish uchun ham ishlatilishi mumkin.

Go dasturlash tilining ustunliklari

Nima uchun dasturlash tili sifatida Go ni tanlashingiz kerak, java, python,php, ruby, nodejs kabi ko'plab boshqa tillar ham xuddi shu ishni bajaradi.

Quyida Go ni tanlashga sabab bo'lgan ba'zi afzalliklar.

Sodda sintaksis

Sintaksis sodda va qisqa bo'lib, til keraksiz xususiyatlar bilan yuklanmagan. Bu kodni o'qilishi va saqlanishi oson qiladi.

Oson ko'p oqim dasturlarini yozish

Ko'p oqimlilik tilning ajralmas qismidir. Natijada, ko'p oqimli dasturlar yozish juda oson. Bu Goroutines va kanallar orqali amalga oshiriladi, bu haqida keyingi qo'llanmalarda muhokama qilamiz.

Kompilyatsiya qilingan til

Go kompilyatsiya qilingan til. Manba kodi mahalliy ikkilik faylga kompilyatsiya qilinadi. Bu nodejs da ishlatiladigan JavaScript kabi interpretatsiya qilingan tillarda yo'q.

Tez kompilyatsiya

Go kompilyatori juda ajoyib va ​​til boshidan tez ishlashi uchun mo'ljallangan.

Statik bog'lash

Go kompilyatori statik bog'lashni qo'llab-quvvatlaydi. Butun Go loyihasi statik tarzda bir katta ikkilik faylga bog'lanishi mumkin va u bulut serverlariga osongina joylashtirilishi mumkin, bog'liqliklar haqida xavotirlanmasdan.

Go instrumentlari

Go dagi vositalar alohida e'tiborga loyiqdir. Go kuchli vositalar to'plami bilan birga keladi, bu dasturchilarga yaxshi kod yozishga yordam beradi. Ko'p ishlatiladigan vositalardan ba'zilari:

gofmt - gofmt go manba kodini avtomatik ravishda formatlash uchun ishlatiladi. U indentsiya uchun tablar va hizalash uchun bo'shliqlarni ishlatadi. vet - vet go manba kodini tahlil qiladi va shubhali kodni bildiradi.

vet tomonidan bildirilgan hamma narsa haqiqiy muammo emas, lekin u kompilyator tomonidan bildirilmagan xatolarni, masalan, Printf ishlatishda noto'g'ri format spetsifikatorlarini ushlash qobiliyatiga ega.

staticcheck - staticcheck koddagi stil muammolarini aniqlash uchun ishlatiladi.

Garbage collector

Go axlat yig'ishni ishlatadi va shu sababli xotira boshqaruvi deyarli avtomatik ravishda amalga oshiriladi va dasturchi xotirani boshqarish haqida qayg'urmasligi kerak. Bu ko'p oqimli dasturlarni yozishni ham osonlashtiradi.

Tushunarli dokumentatsiya

Til dokumentatsiyasi juda oddiy. Dokumentatsiya yaxshi hujjatlashtirilgan va siz hatto undan o'zingizning kompilyatoringizni yozish uchun ham foydalanishingiz mumkin :)

Open source

Oxirgi, lekin muhim bo'lgan narsa, Go ochiq manbali loyiha hisoblanadi. Siz Go loyihasida ishtirok etishingiz va hissa qo'shishingiz mumkin.

Golang dasturlash tili muhitini sozlash: MacOS va Windows operatsion tizimlari uchun qo‘llanma

1. Golang ni MacOS da sozlash

A. Golangni o‘rnatish

1. Yuklab olish:

   • Golang veb-saytiga kirib, MacOS uchun mos versiyani yuklab oling: golang.org.

2. O‘rnatish:

   • Yuklab olingan .pkg faylini oching va ekrandagi ko‘rsatmalarga amal qiling.

3. O‘rnatishni tekshirish:

   • Terminalni oching va go version buyrug‘ini kiriting.

       go version
     

   • Bu Golang versiyasini ko‘rsatadi, masalan, go version go1.19.0 darwin/amd64.

B. Operatsion muhitni sozlash

1. Go Path ni sozlash:

   • Terminalda ~/.bash_profile yoki ~/.zshrc faylini oching (OS versiyasiga qarab).

       nano ~/.zshrc
     

   • Quyidagi qatorlarni faylga qo‘shing:

       export GOPATH=$HOME/go
       export PATH=$PATH:/usr/local/go/bin:$GOPATH/bin
     

   • O‘zgartirishlarni kiritgandan so‘ng, terminalni qayta yuklang:

       source ~/.zshrc
     

2. Go Workspace yaratish:

   • Ish joyini (workspace) yaratish uchun quyidagi qatorni kiriting:

       mkdir -p $GOPATH/src/github.com/yourusername/yourproject
     

C. Go kodini yozish va ishga tushirish

1. Misol kodini yozish:

   • Ish joyi papkasiga o‘ting va hello.go faylini yarating:

       cd $GOPATH/src/github.com/yourusername/yourproject
       nano hello.go
     

   • Quyidagi Go kodini faylga yozing:

       package main
     
       import "fmt"
     
       func main() {
           fmt.Println("Hello, World!")
       }
     

2. Kodni ishga tushirish:

   • Terminalda quyidagi buyrug‘ni kiriting:

       go run hello.go
     

2. Golang ni Windows da sozlash

A. Golangni o‘rnatish

1. Yuklab olish:

   • Golang veb-saytiga kirib, Windows uchun mos versiyani yuklab oling: golang.org.

2. O‘rnatish:

   • Yuklab olingan .msi faylini ishga tushiring va ekrandagi ko‘rsatmalarga amal qiling.

3. O‘rnatishni tekshirish:

• cmd yoki PowerShellni oching va go version buyrug‘ini kiriting.

go version

3. • Bu Golang versiyasini ko‘rsatadi, masalan, go version go1.19.0 windows/amd64.

B. Operatsion muhitni sozlash

1. Go Path ni sozlash: • “System Properties” bo‘limiga kirish uchun Control Paneldan “System” va keyin “Advanced system settings” ni tanlang. • “Environment Variables” tugmasini bosing. • User variables da GOPATH o‘zgaruvchisini yarating va unga C:\Users<YourUsername>\go ni qiymat sifatida kiriting. • System variables da Path ni tanlang va Edit tugmasini bosing, keyin C:\Go\bin va C:\Users<YourUsername>\go\bin ni qo‘shing. 2. Go Workspace yaratish: • cmd yoki PowerShellda GOPATH papkasida ish joyi (workspace) yarating:

mkdir %GOPATH%\src\github.com\yourusername\yourproject

C. Go kodini yozish va ishga tushirish

1. Misol kodini yozish: • Ish joyi papkasiga o‘ting va hello.go faylini yarating:

cd %GOPATH%\src\github.com\yourusername\yourproject notepad hello.go

1. • Quyidagi Go kodini faylga yozing:

package main

import "fmt"

func main() { fmt.Println("Hello, World!") }

2. Kodni ishga tushirish: • cmd yoki PowerShellda quyidagi buyrug‘ni kiriting:

go run hello.go

Bu qo‘llanmalar orqali siz MacOS va Windows operatsion tizimlarida Golang dasturlash tili muhitini o‘rnatishingiz va sozlashingiz mumkin. Shu tariqa, siz Go kodlarini yozish va ishga tushirish uchun dasturlash muhitini tayyorlab olasiz

Moslashuvchanlik bizga orzularimizga erishish uchun yangi imkoniyatlar ochadi. Hayotdagi har qanday o‘zgarishlarga va to‘siqlarga tayyor turib, yangi yo‘llar izlash, yangi imkoniyatlardan foydalanish va o‘zimizni o‘zgartirish orqali orzularimizni amalga oshirish yo‘lida muvaffaqiyatga erishishimiz mumkin. Moslashuvchan bo‘lish bizga qiyinchiliklarni yengish va orzularimizga yetishish uchun zaruriy vositalarni beradi.

Maqsadingiz tomon harakatlanayotganingizda albatta qa’tiyatli bo’lish ham asosiy fazilatlardan biri hisoblanadi. Ular bir-biridan farq qilsa-da, bir-birini to‘ldiradi va birgalikda ishlatilsa, har qanday maqsadga erishish imkonini beradi.

Qatiyat – bu qat'iylik va bardoshlik bo‘lib, biror maqsadga yetishish yo‘lida barqarorlikni ifodalaydi. Qatiyatli odamlar o‘z oldilariga qo‘ygan maqsadlariga yetishish uchun qat’iy qarorlar qabul qiladilar va qiyinchiliklarga qaramasdan, yo‘lidan qaytmaydilar. Qatiyat quyidagi xususiyatlarga ega:

• Qat’iyat va sabr: Qatiyatli odamlar qiyinchiliklarga bardosh berib, yo‘lida davom etadilar. Ular muvaffaqiyatsizliklardan cho‘chimay, o‘z maqsadlariga erishishga intiladilar.

• O‘zgarmas maqsad: Qatiyat ma’lum bir maqsadga erishish uchun barqarorlikni talab qiladi. Qatiyatli odamlar o‘z maqsadlariga erishmaguncha to‘xtamaydilar.

• Qaror qabul qilish qobiliyati: Qatiyatli odamlar muhim qarorlar qabul qilishda qat’iy bo‘ladilar va ulardan qaytmaydilar.

Moslashuvchanlik esa o‘zgarishlarga moslasha olish qobiliyatini anglatadi. Bu fazilat odamga yangi holatlar va sharoitlarga moslashish, o‘z rejalarini o‘zgartirish va yangi imkoniyatlardan foydalanish imkonini beradi. Moslashuvchanlikning quyidagi xususiyatlari mavjud:

• O‘zgarishlarga ochiqlik: Moslashuvchan odamlar yangi sharoitlarga va o‘zgarishlarga tayyor turadilar. Ular yangi imkoniyatlar va yo‘llarni qabul qilishga ochiqdirlar.

• Tez moslashish qobiliyati: Moslashuvchan odamlar yangi sharoitlarga tezda moslashadilar va yangi vaziyatlarga tezda moslashish qobiliyatiga egadirlar.

• Innovatsion fikrlash: Moslashuvchan odamlar yangi fikrlar va g‘oyalarga ochiq bo‘ladilar, yangi yechimlar topish va yangicha yondashuvlarni sinab ko‘rishga qodirdirlar.

Farqlari:

• Maqsadga erishish usuli: Qatiyat bir maqsadga erishish uchun qat’iyat bilan harakat qilishni anglatadi. Moslashuvchanlik esa maqsadga erishish uchun turli usullarni sinab ko‘rishni va yangi imkoniyatlardan foydalanishni anglatadi.

• Qiyinchiliklarga munosabat: Qatiyatli odamlar qiyinchiliklarni yengish uchun qat’iyat bilan harakat qiladilar. Moslashuvchan odamlar esa qiyinchiliklarga moslashish va yangi yechimlar topish orqali yengishadi.

• Qaror qabul qilishda qat’iyat: Qatiyatli odamlar o‘z qarorlarida qat’iyatli bo‘ladilar. Moslashuvchan odamlar esa yangi ma’lumotlarga asoslangan holda o‘z qarorlarini o‘zgartirishga tayyor turadilar.

Qatiyat va moslashuvchanlikning kombinatsiyasi bizga har qanday vaziyatda muvaffaqiyatga erishishimiz uchun zaruriy vositalarni beradi. Ularni muvofiqlashtirib, biz har qanday maqsadga erishishda muvaffaqiyatli bo‘la olamiz.

Xulosa qilib aytganda, orzular qoidalarga bo‘ysunmaydi va ularni amalga oshirish uchun bizdan moslashuvchanlik talab qiladi. Har bir kutilmagan holatda yangi yo‘llar izlash va o‘zimizni o‘zgartirish orqali orzularimizga yetishish yo‘lida muvaffaqiyatga erishishimiz mumkin. Orzularingizga erishishda moslashuvchan bo‘ling va har bir qiyinchilikni yangi imkoniyat sifatida qabul qiling.