# Laravel Telescope o'rnatish va konfiguratsiya qilish

Xayrli kun Dasturchilar,

Bu maqolada Laravel loyihalarda telescope insturmentini o'rnatish va konfiguratsiya qilish haqida qisqagina ma'lumotlarni berib o'tamiz.

Laravel loyihalarni ishlab chiqayotganingizda sizga zamonaviy yordamchi bo'la oladigan insturmental kutubxonalardan biri bu Telescope. Telescope da siz dasturga kelib tushgan so'rovlar, loglar, xatoliklar(exceptions),MB ga so'rovlar, tasklar va joblarni bajarilish jarayonlari va boshqa kerakli ma'lumotlarni olishingiz mumkin.

![Telescope example](https://laravel.com/img/docs/telescope-example.png align="left")

Laravel Telescope loyihani debug qilib beruvchi yordamchi hisoblandi. Kod yozish jarayonida uni qo'lda(ruchnoy, manually) debug qilish ko'p vaqt va kuch talab qiladi. Telescope dasturga kelayotgan so'rov(request) ma'lumotlarini, exceptionlar,loglar, malumotlari bazasi so'rovlar, modellardagi o'zgarishlarni kuzatish, redis, queue jobs,tasklarni bitta interfeysda kuzatish imkonini beradi.

Quyida telescopeni o'rnatishning bosqichma bosqich tushuntirib o'taman.

Composerda quyidagi kommanda orqali telescope ni Laravel loyihangizga o'rnatish mumkin:

```plaintext
composer require laravel/telescope
```

Shuningdek siz kerakli muhit(environment) ni tanlab o'rnatishingiz ham mumkin:

```plaintext
composer require laravel/telescope --dev
```

O'rnatganingizdan so'ng telescope ni sozlash uchun quyidagi kommandadan foydalanamiz. Bu kommanda migration va config fayllarni yaratib beradi:

```plaintext
php artisan telescope:install
```

Keyingi bosqichimizda biz MB ga o'zgarishlarni artisan kommandasi yordamida migratsiya qilamiz:

```plaintext
php artisan migrate
```

Telescope instrumenti ishlatish uchun tayyor loyihani yurgizamiz:

```plaintext

php artisan serve
```

Quyidagi manzilni browserda oching

```plaintext
localhost:8000/telescope/requests
```

![](https://www.itsolutionstuff.com/upload/laravel-telescope.png?ezimgfmt=rs:1185x587/rscb5/ng:webp/ngcb5 align="left")

Yuqoridagi rasmda o'rnatilgan telescope so'rovlar( requests) oynasi ko'rinishiga misol keltirilgan

**Telescope quyidagi component va ma'lumotlarini kuzatish imkonyatini beradi:**

* Requests
    
* Commands
    
* Schedule
    
* Jobs
    
* Batches
    
* Cache
    
* Dumps
    
* Events
    
* Exceptions
    
* Gates
    
* Logs
    
* Mail
    
* Models
    
* Notifications
    
* Queries
    
* Redis
    
* Views
    

Loyiha yaratish davomida yuqoridagi malumotlar yordam beradi degan umiddaman.